بمناسبت سالروز زلزله بم/  کردستان يکي از کانونهاي زلزله در ايران
بمناسبت سالروز زلزله بم/
کردستان يکي از کانونهاي زلزله در ايران 
مهندس مجيد شاه اويسي

روابط عمومي: ايران تنها يک درصد جمعيت جهان را دارد، در حالي که شش درصد تلفات بلاياي طبيعي جهان را داراست به اين دليل ايران جزو پنج کشور بلاخيز جهان است .

بر اساس اظهارات دکتر عباسعلي تسنيعي رئيس پژوهشکده زلزله شناسي و مهندسي زلزله هر ده سال يک زلزله بزرگتر از هفت ريشتر و مخرب در کشور رخ داده است.

تقريبا" در هر روز حدود 20 زلزله کوچک و بزرگ در کشور رخ مي دهد.

کشور ما بر روي کمربند زلزله آلپ – هيماليا قرار دارد. بر روي اين کمربند گسل هاي فعالي وجود دارند که عامل اصلي زلزله مي باشند که يکي از اين مناطق استان کردستان است.

وضعيت زلزله خيزي استان کردستان

بايد گفت تقريبا" تمامي مناطق استان کردستان روي خط زلزله قرار دارد. براساس نقشه پهنه بندي خطر زلزله که در آئين نامه زلزله ايران مشهور به آئين نامه 2800 نيز آمده است شهرهاي مريوان، سروآياد، کامياران و سنندج در منطقه با خطر نسبي بسيار زياد قرار دارند. ضمن اينکه سنندج بر روي دو گسل معروف شامل گسل زاگرس جوان و گسل مريوان – سيرجان قرار دارد.

تاکنون علم نتوانسته است زمان دقيق زلزله را پيش بيني کند. تنها راه که بشر توانسته زمان زلزله را پيش بيني کند محاسبه زمان بروز موج عرضي و طولي است که با تأخير زماني چند ثانيه اي به دنبال هم رخ مي دهد. در حال حاضر اين روش در ژاپن استفاده مي شود و در اين زمان اندک کليه نيروگاههاي هسته اي، رأکتورها و تأسيسات زيربنايي ديگر متوقف مي شوند.

زمان وقوع زلزله را نمي توان بدرستي پيش بيني کرد اما مي توان با مقاوم سازي ابنيه از ايجاد خسارات پيشگيري نمود.

مقاوم سازي در علم مهندسي عمران به معناي بالابردن مقاومت يک سازه (ساختمان) در برابر نيروهاي وارده مي باشد. امروز از اين اصطلاح بيشتر در مورد نيروي زلزله استفاده مي شود. از ديدگاه علمي، مقاوم سازي واژه کاملا" درستي براي اين منظور نيست، چرا که منظور از اصطلاح «مقاوم سازي» به طور قطع بالابردن مقاومت در برابر نيروي زلزله نيست بلکه منظور بهبود عملکرد اجراي سازه (ساختمان) در برابر نيروي زلزله است. به همين دليل اصطلاح «بهسازي لرزه اي» اصطلاح درست تري مي باشد.

اصولا زلزله چگونه موجب تخريب ساختمانها مي شود?

زلزله حرکت ناگهاني و سريع زمين مي باشد که به صورت نامنظم، سريع و تصادفي به پي هاي ساختمان منتقل مي شود و توليد حرکتهاي نوساني شديدي در طبقات ساختمان مي نمايد. در صورتي که ساختمان به حرکاتي مقاوم باشد و جابجايي طبقات در حد معيني باشد سازه ساختمان فرو نخواهد ريخت اما در صورتي که جابجايي هر طبقه نسبت به طبقه بالايي و يا پاويني خود از حد بيشتر باشد سبب تغيير شکل بيش از حد ستونها و در نتيجه تخريب آنها و ريزش سقف ها خواهد شد. جهت جلوگيري از تخريب لازم است ساختمان در برابر نيروهاي زلزله که برخلاف وزن ساختمان به صورت افقي و نه عمودي به ساختمان وارد مي شود مقاومت کافي را داشته باشد. البته راه حلهاي ديگري نظير جلوگيري از انتقال نيروي زلزله از پي ساختمان به ستونها، تيرها و سقف ها و ديگر المانهاي سازه اي با استفاده از جداسازه هاي لرزه اي (جدا نمودن پي ساختمان از سازه آن) وجود دارد که بعلت هزينه فراوان و تکنولوژي نسبتا" پيچيده آن بسيار پرهزينه و در ساختمانهاي مسکوني متعارف بسيار غيراقتصادي مي باشد.

پس وجود ديوارهاي عريض سنگي و آجري در ساختمانهاي ديوارباربر و يا ستونهاي فلزي قوي صرفا" مقاومت ساختمان را در برابر وزن و نيروهاي قائم افزايش مي دهد و در برابر نيروهاي زلزله که به صورت افقي به ساختمان وارد ميشوند مقاومت ناچيزي دارند.

(عضو سازمان نظام مهندسي ساختمان کردستان)